Sunday, October 20, 2019

पतंजल योगसूत्रम


  1. समाधिपाद : ५१ सूत्रे 
  2. साधनपाद : ५५ सूत्रे 
  3. विभूतिपाद : ५६ सूत्रे 
  4. कैवल्यपाद : ३४ सूत्रे 

पतंजल योगदर्शन


  • १९६ सूत्रे 
  • अष्टांग योग 
  • यम नियम आसन प्राणायाम प्रत्याहार धारणा ध्यान समाधयो : अष्टावंगाणी 
  • योगाने चित्त शुद्धी होते. 
  • योगेन् चित्तस्य पदेंन वाचा , मलं शरीरश्च वैद्य केनं योपा करोत्तम प्रवरं मुनीनाम , पतंजली प्रांजली रान तोस्मि 
  • व्याकरणातून वाचा शुद्ध होते. 
  • चरकसंहिता यात वरील उल्लेख आहे. 
  • राजा भतृहरी यांनी पतंजली वंदना लिहिली आहे. 

  1. भगवद्गीता 
  2. प्रत्येक अध्यायाचा शेवट योग या शब्दाने केलेला आढळून येतो. 
  3. योगः कर्मसु कौशल्यम 
  4. Dexterity Skill 
  5. Hand & Eye co - ordination 
  6. कोणतीही गोष्ट चांगली शिस्तीनेच करण्याची सवय . 
  7. समत्वम योग उच्चते : स्थितप्रज्ञता येते. शांतता येते. 
  8. Equanimity 
  9. दुःख संयोग वियोग संज्ञीतम् : जास्त त्रास करून न घेणे 

व्याख्या : Yoga


  1. अथ योगानुशासनम 
  2. पतंजली हे स्वतःला श्रेय देत नाहीत. 
  3. स्वयं शिस्त : Knowledge 
  4. योगः चित्तवृत्ती निरोधः 
  5. योगवशिष्ठ नुसार योगाची व्याख्या : मनप्रशमनोपाय उपाय: योग इत्य अभिदियते । 
  6. रामाला वशिष्ठ ऋषींनी केलेला उपदेश म्हणजे योगवशिष्ठ ग्रंथ 

नवीन प्रकार : योगा


  1. लययोग 
  2. नादयोग 
  3. पॉवर योग 
  4. Rhythmic Yoga 
  5. आर्टिस्टिक योगा 
  6. Acro Yoga 
  7. Yoga - Late ( yoga + pilate )
  8. Vinyasa Yoga 
  9. Sports Yoga 

Saturday, October 19, 2019

योगाचे प्रवाह


  1. श्री श्री श्री रविशंकर : आर्ट ऑफ लिविंग : सुदर्शन क्रिया 
  2. निर्मलादेवी : सहजयोग 
  3. गोंदवलेकर गुरुजी : शक्तिपात योग 
  4. ब्रम्हाकुमारी : राजयोग 

घेरंडसंहिता आणि योगा


  1. इसवी सन ११ ते १२ : घेरंडसंहिता : घेरंड नावाचा ऋषी 
  2. चण्डकपाली राजा त्यांच्या कडे गेला.
  3. त्यांनी दिलेला उपदेश व संवाद म्हणजे घेरंडसंहिता .
  4. यालाच घटस्थ योग असेही म्हणतात. सप्तांग योग 
  5. ज्ञानेश्वर : ज्ञानेश्वरी ग्रंथातील ६ वा  अध्याय : यामध्ये दुसरे तिसरे नसून राजयोग किंवा अष्टांग  योग .
  6. त्यानंतर स्वामी विवेकानंद यांनी संपूर्ण विश्वात योग प्रसाराचे कार्य केले. 
  7. चारमध्ये विभागणी : राजयोग, कर्मयोग, ज्ञानयोग, भक्ती योग 
  8. राजयोग म्हणजे अष्टांग योग, समाधी 
  9. कर्मयोग : महात्मा गांधी, कर्मवीर भाऊराव पाटील 
  10. ज्ञानयोग : आईन्स्टाईन : सतत अभ्यास  करून मानव कल्याणाचा विचार 
  11. भक्तियोग : भक्तिमार्गाचा अवलंब करून श्रद्धा ठेवून कर्म करणे.